Hansı protez növləri var?
Total (tam) protez
Çənədə heç bir diş qalmadıqda tətbiq olunan çıxan protezdir. Süni dişlərin forması, ölçüsü və rəngi xəstənin üz quruluşuna uyğun seçilir. Düzgün düzülmüş dişlər dişləmi və üzün aşağı hissəsinin görünüşünü bərpa edir; Dr. Vəfa Məmmədovanın praktikasında alt çənənin önə çıxması (progeniya) da dişlərin düzgün düzülüşü ilə vizual olaraq gizlədilib.
Hissəvi çıxan protez
Çənədə bir neçə diş olmadıqda və xəstə implant istəmədikdə istifadə olunur. Protez mövcud dişlərə dayanaraq əksik dişləri əvəz edir və hissəvi diş qüsurunu qonşu dişləri yonmadan bərpa etməyə imkan verir.
Bügel protez nədir?
Bügel protez metal karkas üzərində hazırlanan və mövcud dişlərə xüsusi bərkidicilərlə sabitlənən çıxan protezdir. Adi hissəvi protezə nisbətən daha yığcamdır, tez adaptasiya olunur, danışarkən və yemək yeyərkən tərpənmir. Xəstə onu istədiyi vaxt çıxarıb təmizləyə bilər.
Kimə uyğundur? Arxa çeynəmə dişləri olmayan — məsələn, öndə 4–5 diş qalıb, arxada isə diş yoxdur — implant istəməyən və ya adi çıxan protezdən narazı qalan xəstələrə. Bügel protez dayaq dişlərdəki metal-keramika qapaqlarla birlikdə də hazırlana bilər.
Deflex protez nədir?
Deflex elastik, incə və zərif quruluşlu hissəvi protezdir. Bügel protez və ya implant müalicəsini seçməyən, yaxud bu müalicələr üçün uyğun olmayan xəstələr üçün estetik və komfortlu alternativlərdən biridir. Hər xəstə üçün uyğun protez növü fərdi müayinə və həkim konsultasiyasından sonra müəyyən edilir.
| Növ | Nə vaxt tətbiq olunur | Xüsusiyyəti |
|---|---|---|
| Total | Çənədə diş qalmayanda | Bütün diş sırasını və dişləmi bərpa edir |
| Hissəvi çıxan | Bir neçə diş əksik olanda | Qonşu dişləri yonmadan qüsuru bərpa edir |
| Bügel | Xüsusən arxa dişlər olmayanda | Metal karkas, yığcam, sabit durur |
| Deflex | Bügel və implant seçilməyəndə | Elastik, incə, estetik |
Kombinə olunmuş bərpa
Mürəkkəb hallarda bir neçə üsul birləşdirilir. Dr. Vəfa Məmmədovanın praktikasından nümunələr:
- Hər iki çənənin bərpasıArxa çeynəmə dişləri olmayan və üst total protezi köhnəlmiş xəstədə üst çənəyə yeni total protez, alt çənənin ön altı dişinə metal-keramika körpü, arxa dişlərə bügel protez tətbiq olundu.
- Total və hissəvi protezÜst çənədə total, alt çənədə hissəvi protezlə diş sırası qüsuru bərpa olundu; alt çənədə iki keramika qapaq da istifadə edildi.
- Köhnə protezlərin yenilənməsiBir vaxtlar dəbdə olan qızıl dişli protez və kəsiciliyini itirmiş köhnə protezlər estetik və funksional yeniləri ilə əvəz olundu.
Protez necə hazırlanır?
- Müayinə və seçim. Qalan dişlərin və diş ətinin vəziyyəti qiymətləndirilir, sizə uyğun protez növü birlikdə seçilir.
- Hazırlıq. Lazım olduqda dişlər müalicə olunur, dayaq dişlər hazırlanır.
- Ölçü. Çənələrin ölçüsü alınır və dişləm müəyyənləşdirilir.
- Dişlərin seçimi. Süni dişlərin forma və rəngi üz quruluşuna uyğun seçilir.
- Hazırlanma və yoxlama. Protez laboratoriyada hazırlanır, ağızda yoxlanılır.
- Təhvil və uyğunlaşdırma. Protez təhvil verilir, lazım olduqda korreksiya edilir və qulluq qaydaları izah olunur.
Protezə uyğunlaşma və qulluq
- İlk günlərdə ağızda yad cisim hissi və danışıqda kiçik çətinlik ola bilər — bu, adətən qısa müddətdə keçir.
- Əvvəlcə yumşaq qidalara üstünlük verin və qidanı kiçik tikələrlə çeynəyin.
- Çıxan protezi hər gün təmizləyin və yeməkdən sonra yaxalayın.
- Sürtünmə, ağrı və ya yara olduqda protezi özünüz düzəltməyə çalışmayın — həkimə müraciət edin.
- Protezin uyğunluğunu yoxlatmaq üçün müntəzəm müayinədən keçin.
İtirilmiş dişin nə üçün vaxtında bərpa olunmalı olduğunu bu məqalədə oxuyun.
Tez-tez verilən suallar
Çıxmayan protez varmı?
Sabit, yəni çıxmayan bərpa üçün körpülər və implantüstü konstruksiyalar istifadə olunur. Çıxan protezlərdən bügel protez mövcud dişlərə sabitləndiyi üçün danışarkən və yeyərkən tərpənmir, lakin gigiyena üçün çıxarıla bilir. Sizə uyğun variant qalan dişlərin sayı və vəziyyətinə görə müəyyən edilir.
Hissəvi protez qalan dişlərə zərər verirmi?
Hissəvi protezlər qonşu dişləri yonmadan əksik dişləri bərpa etməyə imkan verir. Protez düzgün hazırlandıqda və gigiyena qaydalarına əməl olunduqda dayaq dişlər qorunur. Protezin uyğunluğunu yoxlamaq üçün müntəzəm müayinə vacibdir.
Protez üzün görünüşünə təsir edirmi?
Bəli, düzgün hazırlanmış protez dişləmin hündürlüyünü və dodaqların dayağını bərpa edir. Dr. Vəfa Məmmədovanın praktikasında yeni dişlərdən sonra ağız ətrafındakı dərin büküşlərin azaldığı və dodaqların daha dolğun göründüyü hallar olub.