Niyə valideyn nəzarəti vacibdir?
Dişlər birdən-birə zədələnmir. Gündəlik gigiyenaya laqeyd yanaşma, «bir dəfə fırçalamasa nə olar» düşüncəsi, gecə yeyilən şirin qidalar və nəzarətsiz ağız baxımı zamanla uşağın həm gülüşünü, həm rahat çeynəməsini, həm də diş sağlamlığını əlindən alır. Bu yaşda məsuliyyət uşağın yox, böyüyün üzərindədir.
Dr. Vəfa Məmmədova qeyd edir ki, gigiyena sadəcə ağ dişlər deyil: gələcəkdə travmasız müalicə, sağlam daimi dişlər və uşağın özünəinamı deməkdir.
Uşaqlarda kariyes niyə yaranır?
- Tüpürcəyin çatışmazlığı. Tüpürcək qida qalıqlarını yuyur və antimikrob təsir göstərir. Müəyyən xəstəliklər zamanı onun miqdarı və keyfiyyəti azaldıqda kariyesli dişlərin sayı qısa müddətdə arta bilər.
- İrsiyyət. Mina və dentinin möhkəmliyi müəyyən qədər irsi faktorlardan asılıdır.
- Qidalanma və xəstəliklər. Uşağın ilk dövrlərdən qəbul etdiyi qidanın keyfiyyəti və tez-tez xəstələnməsi dişlərin möhkəmliyinə təsir edir.
- Ümumi sağlamlıq. Çoxsaylı dişlərdə eyni vaxtda kariyesin inkişafı orqanizmdə kalsium mübadiləsinin pozulmasına işarə edə bilər və pediatrın məsləhətini vacib edir.
Kariyesin profilaktikası
- Gündə iki dəfə fırçalama. Ərpdə mikrob toplumlarının əmələ gəlməsi üçün orta hesabla 12 saat lazımdır və onlar gecə daha aktiv olur. Buna görə dişlər səhər və axşam yatmazdan əvvəl təmizlənməlidir.
- Uşağa fırçalamağı öyrədin. Uşağın yaşına uyğun fırça seçin; kiçik uşaqlarda fırçalamanı valideyn tamamlamalıdır.
- Gecə şirniyyatdan çəkinin. Axşam fırçalamadan sonra şirin qida və içkilər verilməməlidir.
- Preparatlar — yalnız həkimlə. Kalsium və ftor tərkibli preparatlar pediatrla məsləhətləşdikdən sonra qəbul edilməlidir.
- Müntəzəm müayinə. Erkən mərhələdə aşkarlanan kariyes daha sadə müalicə olunur.
Qidalanma və çeynəmə vərdişləri
Uşaq uzun müddət yalnız püre və əzilmiş qidalarla qidalandıqda çeynəmə əzələləri kifayət qədər inkişaf etmir və böyüdükdə çeynəmə funksiyasında çətinlik yarana bilər. Müəyyən yaşdan sonra uşağın rasionuna alma kimi çeynəmə tələb edən qidalar əlavə olunmalıdır.
Dr. Vəfa Məmmədova bəzi böyüklərin «dişlərim də, çənə oynağım da sağlamdır, amma ət kimi qidaları rahat çeynəyə bilmirəm» şikayətinin cavabının çox vaxt uşaqlıq dövründə gizləndiyini vurğulayır. Rasionda süd və qatıq məhsullarına, meyvə və tərəvəzlərə yer ayırmaq da tövsiyə olunur.
Süd dişləri niyə vacibdir?
Süd dişləri daimi dişlər üçün yer saxlayır, çeynəmədə və nitqin formalaşmasında iştirak edir. Onların vaxtından əvvəl itirilməsi daimi dişlərin düzülüşünə təsir edə bilər. Ətraflı: Uşaq stomatologiyası.
Diş həkimi ilə ilk tanışlıq
Uşaqda diş həkimi qorxusunun qarşısını almaq üçün həkimlə tanışlığı erkən yaşdan başlayın. Oyun və cizgi filmləri ilə bu təcrübəni maraqlı etmək, evdə həkimi qorxu vasitəsi kimi təqdim etməmək uşağın gələcək münasibətini müsbət formalaşdırır.